Küçük Kemirici Hayvanlar: Hamster ve Sincap Bakımı

İlk hamsterımı bir arkadaşımın yavrulayan çiftinden aldığımda, "küçük hayvan, küçük iş" diye düşünmüştüm. İki hafta içinde plastik kafesin yetersiz olduğunu, talaş sandığım kokulu çam yongasının solunum yollarını tahrişettiğini ve gece boyunca dönen tekerleğin gıcırtısının uykumu kaçırdığını öğrendim. O günden bugüne hem hamsterlarla hem de kemirgen ailesinin diğer üyeleriyle epey vakit geçirdim. Anlatacaklarım kitap bilgisi değil, deneme yanılmayla ve veterinerime sorarak öğrendiğim şeyler.

Baştan bir şeyi netleştirmek istiyorum: hamster ve sincap bakımı aynı başlık altında anılsa da bu iki hayvan birbirinden çok farklı. Hamster yüzyıllardır evcilleştirilmiş, kafes ortamına uyum sağlamış bir tür. Ülkemizde doğal olarak yaşayan sincaplar ise yabani hayvan; yasal olarak evde beslenmesi kısıtlıdır ve zaten dar alanda mutlu olmaları mümkün değil. Yaralı bir sincap bulursanız yapılacak şey onu evde tutmak değil, yetkili birimlere haber vermek. Bu yazıda sincaptan bahsettiğimde, evde yasal olarak bulundurulabilen ve karakteri sincaba benzeyen degu, çim faresi gibi hayvanları da kastediyorum.

Doğru Ortamı Kurmak: Barınak, Zemin ve Konum

Bu hayvanlarda hastalıkların büyük bölümünün kaynağı yanlış kurulmuş bir barınak. Kafesi doğru kurduğunuzda işinizin yarısı bitiyor.

Kafes değil, geniş bir yaşam alanı

Petshoplarda satılan standart kafeslerin çoğu bir Suriye hamsterı için fazla küçük. Ben cam teraryum tarzı, en az 80 cm uzunluğunda ve üstü havalandırmalı bir düzene geçtikten sonra hamsterımın kafes telini kemirme alışkanlığının tamamen bittiğini gördüm. Katlı kafesler kulağa hoş geliyor ama hamster için yükseklikten çok taban alanı önemli; düşme riski nedeniyle yüksek katlar sakıncalı bile olabilir. Degu ve benzeri türler tırmanmayı sevdiği için onlarda dikey alan işe yarıyor, ancak zeminde her zaman kalın bir kazma katmanı olmalı.

Altlık seçimi ve derinliği

Kokulu talaş, çam ve sedir yongası kullanmayın; uçucu yağları solunum yollarını tahriş ediyor. Ben kokusuz kavak talaşı ile preslenmiş kağıt altlığı karıştırıyorum. Hamsterın doğal davranışı tünel kazmak, bu yüzden altlığı en az 15-20 cm derinlikte tutmakta ısrarcıyım. İlk kez derin altlık verdiğim gece kurduğu tünel sistemini görünce, o zamana kadar hayvanı ne kadar kısıtladığımı anladım.

Kafesin evdeki yeri

Doğrudan güneş alan pencere kenarı, kalorifer üstü, televizyon yanı ve mutfak tezgâhı kötü seçimler. Hamsterlar gece hayvanı; gündüz gürültüsü olan bir odada dinlenemiyorlar. Ayrıca kemirgenler koku ve aerosollere çok duyarlı; sprey parfüm, oda kokusu ve temizlik ürünleri kafesin bulunduğu odada kullanılmamalı. Evdeki tehlike kaynaklarını konu alan rehberde anlattığımız kablo, sarkan bitki ve kimyasal konularının tamamı bu küçük hayvanlar için kat kat daha geçerli.

Beslenme, Sağlık ve Günlük Rutin

Ne yiyor, ne yemiyor?

Tohum karışımlarının sorunu şu: hayvan sadece yağlı ayçiçeğini seçip gerisini bırakıyor ve şişmanlıyor. Ben kaliteli bir pelet yemi ana besin yapıp, üzerine az miktarda tohum ve haftada iki üç kez taze sebze veriyorum. Salatalık, havuç, dolmalık biber, brokoli yaprağı iyi gidiyor. Protein kaynağı olarak arada bir haşlanmış yumurta parçası ya da kurutulmuş un kurdu veriyorum.

Degu gibi türler şeker hastalığına çok yatkın; onlarda meyve ve havuç bile kısıtlı verilmeli, ana besin kuru ot olmalı. Suyu damlalıklı biberondan vermeyi tercih ediyorum ama biberonun tıkanıp tıkanmadığını her gün kontrol etmek şart.

Diş, tırnak ve tekerlek

Kemirgenlerin ön dişleri hayat boyu uzuyor. Söğüt dalı, sıkıştırılmış saman blok ve sert pelet bu aşınmayı sağlıyor. Diş uzamasının belirtisi yemekten kaçınma ve ağız çevresinin sürekli ıslak durmasıdır; bunu görürseniz beklemeyin. Tekerlek konusunda tek kuralım var: telli değil, kapalı yüzeyli ve hayvanın sırtı düz kalacak kadar büyük. Küçük tekerlekte bel kavisli döner ve bu uzun vadede omurga sorunu yapar.

Hastalık belirtileri ve veteriner

Bu hayvanlar hastalığını son ana kadar saklar. Bende alarm zilini çaldıran belirtiler: köşede kambur duruş, tüylerin dikleşmesi, sulu dışkı (ıslak kuyruk), burun akıntısı, hırıltılı soluma, ele geldiğinde ısırma gibi ani karakter değişimi. Kemirgen türlerinde rutin aşı programı köpek ve kedilerde olduğu gibi işlemiyor; ama küçük hayvanlarla ilgilenen bir veter